على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

901

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

تعاطف ( ta tof ) م . ع . تعاطف فى مشيته : سر جنبانيد در رفتار و نرم رفت و خراميد . و تعاطفوا : بر همديگر مهربانى نمودند . تعاطى ( ta ti ) م . ع . بدست گرفتن . و بناحق گرفتن چيزى را . و خوض كردن در چيزى . و دليرى كردن بر آن . و همديگر را نبرد كردن در گرفتن . و بر سر انگشتان پاى ايستاده دست سوى چيزى دراز كردن . قوله تعالى فَتَعاطى فَعَقَرَ اى قام على اطراف اصابع رجليه ثم رفع يديه فضربها . و مرتكب كارى شدن . و كار نيكو و گزيده كردن . تعاطى ( ta ti ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سپردن بيك ديگر و بهم ديگر دادن و عطا كردن . تعاظل ( ta zol ) م . ع . بگشنى در پى ماده بر زبر يكديگر رفتن سگان و ملخ و جز آن . تعاظم ( ta zom ) م . ع . تعاظمه : بزرگ شد بر وى . و امر لا يتعاظمه شيئ : كارى است كه چيزى نسبت به آن بزرگ نيست . تعاف ( ta ffa ) ع . كلمهء امر يق تعاف يا مريض يعنى دوا بكن . و تعاف ناقتك : بدوش ناقهء خود را بعد دوشيدن اول . تعافر ( ta for ) م . ع . سپيد گردانيدن تريد را . تعافس ( ta fos ) م . ع . كشتى گرفتن يقال تعافسوا اذا تعالجوا فى الصراع . تعافف ( ta fof ) م . ع . دوا كردن بيمار يق تعاف يا مريض . و دوشيدن ناقه را بعداول يق تعاف ناقتك . مر . تعاف . تعافى ( ta fi ) م . ع . صحت يافتن . تعاقب ( ta qob ) م . ع . پيروى كردن . تعاقب ( ta qob ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عقب و دنبال و پيروى . و جهد و كوشش . و از تعاقب يكديگر : از پس يكديگر . تعاقد ( ta qod ) م . ع . با همديگر عهد و پيمان نمودن . و در زير يكديگر رفتن سگان در پى ماده . تعاقر ( ta qor ) م . ع . با هم پى زدن ستور را جهة آزمايش پى زنى . و بمبارات كشتن شتر را يق تعاقرا اى عقرا ابلهما ليرى ايهما اعقر لها تعاقل ( ta qol ) م . ع . خردمندى نمودن بىخرد . و ديت را ميان هم ديگر قسمت نمودن . تعاقم ( ta qom ) م . ع . پيروى نمودن . تعاكر ( ta kor ) م . ع . بر يكديگر نيزه زدن قوم در پيكار و با هم در آميختن يق تعاكر القوم اذا اختلطوا . تعاكظ ( ta koz ) م . ع . با هم پيكار كردن . و حجت آوردن . و با هم نازيدن و فخر كردن . تعال ( ta la ) ع . كلمهء امر مشتق از تعالى يعنى بيا و در مذكر تعال گويند و در مؤنث تعالى و در تثنيه تعاليا و در جمع مذكر تعالوا و در جمع مؤنث تعالين . تعال ( ta ll ) م . ع . تعالت المراة : پاك گرديد زن از نفاس . و تعاللت الناقة : راندم ناقه را تا غايت رفتار آن . تعالج ( ta loj ) م . ع . عمل كردن . و مشغول شدن به چيزى . و با هم كوشش كردن . تعالم ( ta lom ) م ع . با هم دانستن . و تعالمه الجميع اى علموه . تعالى ( ta li ) م . ع . بس بلند شدن و برآمدن و اذا امرت منه قلت له تعال و لها تعالى . مر . تعال . تعالى ( ta ly ) پ . كلمهء فعل مأخوذ از تازى - يعنى بلند شد و اگرچه صيغهء ماضى است ولى بيشتر حال واقع مىشود مراسم الهى را مانند الله تعالى و خداى تعالى و حق تعالى يعنى برتر است خدا و هم‌چنين تعالى الله يعنى برتر است خدا . و تعالى شأنه : برتر است شأن او . تعالين ( ta layna ) ع . كلمهء امر كه در جمع مؤنث استعمال مىشود يعنى بيائيد . مر . تعال . تعامس ( ta mos ) م . ع . تعامس عنه : به قصد غافل نمود خود را . و تعامس على : مشتبه گذاشت بر من كار خود را و نادانسته آورد . تعامش ( ta moc ) م . ع . تغافل ورزيدن در چيزى . تعامه ( ta moh ) م . ع . سر گشته و متردد شدن در گمراهى و منازعت و جز آن . تعامى ( ta mi ) م . ع . كورى نمودن و كورى را به خود بستن . تعانق ( ta noq ) م . ع . دست در گردن يكديگر افگندن در محبت . تعانيق ( ta niq ) ع . ج . تعنوق ( to'nuq ) . تعاود ( ta vod ) م . ع . تعاود وافى الحرب و نحوه : بر يكديگر بر گرديدند هر فريق در جنگ و جز آن و ميل نمودند . تعاوذ ( ta voz ) م . ع . بهمديگر پناه بردن قوم . تعاور ( ta vor ) م . ع . دست بدست گردانيدن چيزى را و بنوبت گرفتن . تعاوك ( ta vok ) م . ع . با هم كارزار كردن و كوشش نمودن . تعاون ( ta von ) م . ع . يكديگر را يارى كردن .